Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Gaybiyât

; hem insanların hem de eylemlerinin Tanrı tarafından yaratıldığı; insanların başına gelen her şeyin, Tanrı katında bulunan levh-i mahfuzda (korunmuş levhada) ya da bir kitapta yazılı olduğu vb. düşüncelerin savunulması, öte yandan da insanların eylemlerinden dolayı yükümlülük taşıdıklarının ve bu dünyada ve ahirette hesaba çekileceklerinin belirtilmesi4, hem sahabîler hem de karşıtları 4 Anılan söylemlerin geçtiği kimi ayetler için bkz. İbrahim Sûresi, 4; Secde Sûresi 13; Zümer Sûresi 7; Fatır Sûresi 8; Enbiyâ‟ Sûresi 23; Kamer 54 Hasan AYDIN olan müşrik Arapları tedirgin etmiş gözükmektedir. Hz. Muhammed‟i zor durumda bırakmak için her yola başvuran karşıt grupların, yani müşrik Arap