Alâeddin es-Semerkandî'a Göre Tekvîn Sıfatı (Yaratma)

son merhalesine kadar olan bileşenlerine hikmet gözüyle bakan kişinin yüce Allah’ın varlığını, hikmet ve kudretini zekâ ve basireti ölçüsünde anlayacağını ifade eder. Yani nefsinin acizlik ve zayıflığının farkına varan kişi, Hâlık’ının kâdir, kadîm ve vacibü’l-vücûd olduğunun farkına varır. Zira mantık kuralı gereği sânî (yaratıcı), masnû’ (mahlûk) gibi olursa devr ve teselsül hasıl olur. Bu yüzden ruhun kadîm olduğunu düşünenler hataya düşmüşlerdir. Ubeydullâh es-Semerkandî’ye göre kişinin natık olan ruhunu keşf ve ayne’l-yakin seviyesinde tanıdıktan sonra rabbini ilme’l-yakin seviyesinde tanıyabilir. Zira ruhu tanımak müşahede makamı için bir vesile ve mukaddime sayılır. Burada Ubeydullâh