MÂTÜRÎDÎ’DE BİREYSEL AHLAKİ OTONOMİ

Otonomi, ahlak teorilerinde temel biryere sahiptir. Bireysel ahlaki otonomi ise kişinin kendine ilişkin kapasitesinereferansta bulunur ve bu kapasitenin dışarıdan manipüle edilmeden kendi içindengelen gerekçelere ve itkilere dayalı olarak işlemesine işaret eder. Otonominingeleneksel olarak ahlaki sorumluluğun temelinde yattığına inanılmıştır. İnsanınahlaken otonom bir varlık olduğunu peşinen kabul ettiğimizde hemen ardından şusorunun cevaplanması icap eder: Ahlaken otonom bir varlığı hangi motifler hareketegeçirir? Haz mı, fayda mı? Bu tartışma bizi amaç ahlakına yahut ödev ahlakına(deontolojik/kategorik ahlak) götürür. Daha da netleştirmek için şu soruyusoralım: Ahlaki eylemlerimizin kendinde bir amacı mı vardır yoksa bizzat birödev olarak mı onları yapmaktayız? Bu soruya cevap arama sadedinde elinizdekimetin ahlaki otonomi kavramsallaştırmasını Mâtürîdî’de ele almaktadır.Biliyoruz ki Mâtürîdî düşüncede Allah-insan ilişkisi ciddi bir yere sahiptir veelimizdeki iki eseri Kitâbu’t-tevhîd ve Te’vîlâtu’l-Kur’ân’da bu tema, irade,kudret, kaza, kader ve Allah’ın yaratıcı iradesi gibi kavramlar etrafındaişlenmektedir.