MÂTÜRÎDÎ'NİN KİTÂBÜ'T-TEVHÎD ADLI ESERİNDE YER ALAN AYETLERİ TAHLİLİNİN TE'VÎLÂTÜ'L-KUR'AN İLE MUKAYESESİ

Bu çalışmada Ebu Mansûr el-Mâtürîdî'nin (ö.333/944) Kelam alanında en önemli eseri olan ve aynı zamanda Ehl-i Sünnet kelamının sistematik olarak bir düzene konmasında büyük rol alan Kitâbü't-Tevhîd adlı eserinde görüşlerini temellendirmek için yer verdiği ayetleri Tefsir sahasında kaleme almış olduğu ve dirayet tefsirinin öncülerinden kabul edilen Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı eserinde nasıl yorumladığı incelenmiştir. Bu çalışma giriş ve beş bölümden oluşmaktadır. Bölümler oluşturulurken Mâtürîdî'nin Kitâbü't-Tevhîd'deki konuları takip ve başlıklandırma sistemi esas alınmıştır. Giriş bölümünde Mâtürîdî'nin hayatı, onun İslam düşünce dünyasına katkıları ve Kitâbü't-Tevhîd ve Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı eserleri incelenmiştir. Birinci bölümde İlahiyat konuları adı altında Allah'ın varlığı, birliği, sıfatları gibi konular üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde nübüvveti inkar edenlerin görüşleri eleştirilmiş ve nübüvvetin ispatına değinilmiştir. Üçüncü bölümde kaza ve kaderle alakalı bahisler değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde büyük günah meselesi ele alınmış ve bu konuda açıklamalar yapılmıştır. Beşinci bölümde ise iman ve İslam kavramları üzerinde durulmuş olup bu çerçevede açıklamalar yapılmıştır. Her bir bölümde delil olarak zikredilen ayetlerin her iki eserde de izleri takip edilmiş, aralarındaki benzerlik ve farklılıklar tespite çalışılmıştır. Buradaki gaye, Mâtürîdî'nin kelamî ve tefsirî açıdan nasıl bir bakış açısıyla ayetleri yorumladığını, her iki yaklaşım arasında benzerlik ve farklılıkların olup, olmadığını, meselelere nasıl yaklaştığını ve ele aldığı konuları nasıl temellendirdiğini ortaya koymaktır. Anahtar Sözcükler: Mâtürîdî, Kitâbü't-Tevhîd, Te'vîlâtü'l-Kur'ân, Ayet, Yorum.