Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'a Göre Akıl ve Nakil

Yesevî’nin hikmetlerinde ise Allah’ın; yaratıcı, bir ve var olduğu açıkça vurgulanmaktadır (Yesevi, 1993: 22, 101, 176). Hallac-ı Mansûr’un (h. 244–306/m. 858–922) “Ene’lHak” sözü Hikmetler içinde ele alınıp ona göndermeler yapılsa da bu tasvirler Yaratan ile yaratılanı aynı kefeye koyacak nitelikte değildir. Bunun aksine, sembolik tasvirler, olayın Cebrail’in bilgisine bağlanması, günahkâr kimselerin kendi günahına Mansur’dan kendisine delil bulmaması gerektiği, bu konunun âyet ve hadîse bağlı olarak açıklandığı şeklindeki izahatlarla doludur (Yesevi, 1993: 22). İnsan iradesi açısından Mâtürîdî’nin teolojik sistemini, “hikmet ekolü” olarak bilinmesine rağmen “zâhir” ve “bâtın” arasındaki de