Arapkirli Hüseyin Avni'a Göre Akıl ve Nakil

Neccâr’a göre mürîd sıfatı, Allah’ın başka bir güç altında kalmadığını ifade ederken, Câhız insanların ve Allah’ın mürîd olduğunu büsbütün reddetmekte, fâilin, meylederek bir işi yapmasının aynı zamanda onun iradesini de kapsadığını ve âlim olmanın mürîd olmayı ifade ettiğini söylemektedir. Bu görüşlere mukabil Allah’ın hakikî anlamda mürîd olduğunu ileri süren Mu‘tezile kelâmcıları, şâhid (fizikî) gerçeklikte bir işin belli bir şekilde ve belli bir zamanda olması mümkünken başka bir şekilde ve zamanda olmasını sağlayan şeyin irade olduğunu ve bu durumun ğaib (ilâhî) gerçeklik için de geçerli olduğunu söyleyerek Allah’ın irade sahibi olduğunu savunurlar. Kādî Abdülcebbâr, Şerhu’lUsûli’l-hams