Türk dilindäki tekst
irade teorisinin sonucu olarak benimsenen irâde-i cüz’iyyenin kökenleri Birgivî’ye daha öncesinde ise Sadrüşşerîa’ya dayanmaktadır.7 Bilindiği üzere insanın fiillerinde bir tür ihtiyarın var olduğunu Fahreddîn er-Râzî’ye (ö. 606/1210) karşı dört mukaddime çerçevesinde ispatlayan ve fiillerin değere konu olduğunu ifade eden Sadrüşşerîa’dır.8 Sadrüşşerîa’ya göre insanın fiili, Allah’ın yaratması ve kulun ihtiyarının toplamıdır. Kulun ihtiyarını îkā‘, kasd, tercih ve kesble kavramsallaştıran ve kudretin sarfı olarak yorumlayan Sadrüşşerîa, onun ontolojisini de hâl olarak belirlemiştir.9 Osmanlı literatüründe Sadrüşşerîa’nın kasd görüşü, Birgivî’nin etkisiyle önce ihtiyâr-ı cüzî olarak ifade edi