Türk dilindäki Tekst
Ebü'l-Hasen Ali b. Saîd er-Rüstüfağnî (ö. y. 350/961), nisbesinin gösterdiği üzere Semerkand yakınlarındaki bir köyde doğmuştur; Ulrich Rudolph'un belirlediği, Mâtürîdî'nin gerçek anlamda öğrencisi olduğu kanıtlanabilen üç âlimden biri ve talebeler arasında en bağımsız seslerden biridir.
Mebde olarak öne çıkan rivayete göre er-Rüstüfağnî, bir rüyasında hocası Mâtürîdî ile günahların affı meselesini tartışmıştır. Hoca, hiç namaz kılmamış olsa bile herhangi bir mümini Allah'ın affedeceği kanaatindedir — bu, Hanefî-Mürciî geleneğin yerleşik iyimser tutumudur. Öğrenci ise bu güvene itiraz ederek Kur'an'daki namaz emrini karşı argüman olarak öne sürer. Rudolph, olayın kurgusal olmasına karşın içerdiği tartışma konusunun gerçek bir diyaloğu yansıtıyor olabileceğini değerlendirmektedir.
Er-Rüstüfağnî'nin kelâmî tutumu hakkında daha somut bilgiler Ebü'l-Muîn en-Nesefî'nin *Tebsîratü'l-edille*'sinden ve Beyâzîzâde'nin *İşârâtü'l-merâm*'ından elde edilmektedir. Nesefî, onun vahye dayalı imanla aklî delile dayalı imanı eşit düzeyde değerlendirdiğini aktarır; bu, er-Rüstüfağnî'nin hocasıyla paylaştığı bir görüştür. Beyâzîzâde ise onun tekvîn (yaratma) sıfatı ve fiiiller (aʿfâl) konusundaki görüşünü doğrudan *İrşâdü'l-mühtedî*'ye atıfla nakletmektedir; aktarılan içerik ana Hanefî-Mâtürîdî çizgisinden ayrışmamaktadır.
Er-Rüstüfağnî'nin asıl kelâm eseri olan *İrşâdü'l-mühtedî* günümüze ulaşmamıştır; bununla birlikte on yedinci yüzyılda Beyâzîzâde'nin hâlâ bu esere başvurması, etkisinin yüzyıllar boyunca sürdüğünü kanıtlamaktadır.
Iňlis dilindäki Tekst
Abū l-Ḥasan ʿAlī b. Saʿīd al-Rustughfanī (d. ca. 350/961), whose nisba derives from a village near Samarqand, is one of the three scholars whom Ulrich Rudolph identifies as verifiably belonging to al-Māturīdī's inner circle of students — and one of the most independent voices among them.
The most vivid anecdote concerns a dream-dialogue in which al-Rustughfanī discussed the forgiveness of sins with his teacher. Al-Māturīdī maintained the optimistic Ḥanafite-Murjiʾite position: that God can forgive any believer, even one who has never prayed. The student objected, citing the Qurʾānic command to pray as a counter-argument. Rudolph notes that while the narrative itself may be fictitious, the theological debate it embodies likely reflects a genuine discussion.
More concrete evidence for al-Rustughfanī's theological profile comes from al-Nasafī's *Tabṣīrat al-adilla* and al-Bayaḍī's *Ishārāt al-marām*. Al-Nasafī reports that he shared al-Māturīdī's view that faith grounded in revelation and faith grounded in rational reflection on the signs in creation are of equal rank. Al-Bayaḍī cites his *K. Irshād al-muhtadī* directly when reporting his views on the doctrine of divine existentiation (takwīn) and created actions (aʿfāl); the content does not deviate from mainstream Ḥanafite-Māturīdite theology.
His main kalām work, the *Irshād al-muhtadī*, has not survived, yet the fact that al-Bayaḍī still drew on it in the seventeenth century testifies to its long-lasting influence.