MAVERAÜNNEHİR'DE IX-XII YÜZYILLARDA FELSEFÎ DÜŞÜNCENİN YAYGINLAŞMASI

Awtorlar

Annotasiýa

Amuderya (Ceyhun) ile Sırderya (Seyhun) arasındaki bu vadiye Arapça olarak nehrin ötesi\nanlamına gelen “Maveraünnehir”, bugün Özbekistan sınırları içerisindedir ve birçok\nmedeniyete zemin olmuştur. Bilim, kültür ve yetiştirdiği bilim adamları ile önemli yer tutan\nMaveraünnehir, Ortaçağda İslam Medeniyeti alanında büyük bir gelişme göstermiştir.\nMâverâünnehir tabiri IX. yüzyıldan itibaren Farsça kaynaklarda kullanılmaya başlanmıştır.\nArapça metinlerde Mâverâü’l-Ceyhun ya da Haytal, Batı kaynaklarında “Transoxiana” diye\nanılan bölgeye bazı Türk müellifleri Çay-Ardı adını vermişlerdir. Modern dönemde\nMâverâünnehir, Ceyhun ile Seyhun nehirleri arasında kalan yaklaşık 660.000 km2lik coğrafî\nbölgeyi ifade etmek için kullanılmaktadır. Mâverâünnehir’deki söz konusu gelişmeler VIII.\nyüzyıldan itibaren başlamış Moğol istilası sebebiyle XIII.-XIV.yüzyıllarda kesintiye uğramış,\nsonra Timur döneminde XIV-XV.yüzyıllarda tekrar devam ettirilmiştir.\nIX-X.yüzyıllarda tüm alanlarda yaşanan gelişmeler dünya medeniyet tarihinde önemli yere\nsahiptir. Bu dönemde Harezmi, Fergani, Saguni, Farabi, İbn Sina, Biruni, Maturidi, Buhari,\nTirmizi, Semerkandi gibi Orta Asya şerhlerinin künyelerini taşıyan birçok meşhur İslam\nalimleri ve filozofları yetişmiştir. Entelektüel faaliyetlerin yaygınlaşmasında XI. yüzyılın\nbaşında 1004 yılında Harezm’de inşa edilen ve Biruni’nin başkanlık ettiği “Harezm Memun\nAkademisi”nin önemli yer tutmuştur.\nBu makalede bu dönemde felsefî düşüncenin yaygınlaşması hakkında ana hatlarıyla bilgi\nverilmeye çalışılmıştır.

Neşir maglumatlary

DOI

10.14486/ijscs150

Žurnal

International Journal of Sport Culture and Science

Salgylanma sany

2

Elýeterlilik

Maglumat çeşmeleri

• unpaywall10.14486/ijscs1502026-07-10T15:18:05.358264+03:00
• openalexW18388687592026-07-10T14:41:06.567141+03:00