Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Tevhîd

İstanbul'un ilk kadısı Hızır Beg, kaleme aldığı Kaside-i Nurıiyye etrafında Fatih Sultan Mehmed Han'ı Matüridi ile aynileştirir. Fatih de Molla Hüsrev'i Ebu Hanife ile özdeşleştirir. Bu vaziyet siyasi irade ile mütefekkirlerin ait oldukları fikriyatın mesuliyetirıi birlikte üstlendiklerini gösterir. Medrese ile devletin birbirlerine meşrUiyet sağladığına işaret eder. Hızır Beg Fatih Sultan Mehmed Hana, Kemal Paşa-zade de Yavuz Sultan Selim'e niifılz ettiği zaman hikmet sahibi hükümdar modeli hayata geçer. "Etrafına kabiliyeili kimseleri toplamayan bir hükümdar, bana ordusuz bir komutan gibi görünür" diyen Goethe haklıdır. Bu demektir ki Matüridi devletin zihniyetini, hükümdarlar da o zihniye