Turk tilidagi matn
irmesi İslam çatısı altında Gulat-ı Şia, Sebeiyye, Keysaniyye, Zenadıka ve Şuubiyye gibi gaybi ve batıni çeşitli mezheplerio de ortaya çıkmasına neden olmuşturP X. yüzyıla gelindiğinde ise Ehl-i Bidat olarak kabul edilen fırkalara karşı elu-i sünnet görüşünü temsil eden Eş'ariyye ve Maturidiyye kelam ekolleri ortaya çıkmıştır. Ebu'I-Hasan el~Eş'ari Eş'ariyye mezhebini kurmuştur. Maturidiyye ekolü ise Saman.iler devri llimlerinden Ebu Mansfu elMaturidi tarafindan kurulmuştur.14 Maturidi'nin yaşadığı yıllarda Semerkant ve Horasan çeşitli dini felsefi ve etnik grupların bir arada yaşadığı kozmopolit bir özelliğe sahiptir. Mu'tezile, Ehlü'l-Hadis, İsmailiyye, Hariciyye, Zeydiyye, Mürdeve Kerrami