Turk tilidagi matn
sebebiyle doğan fikir ayrılıkları, Müslümanlar arasında ortaya çıkan iç savaşlar, Müslümanların çeşitli din ve kültürlere mensup milletlerle ilişki kurması, felsefenin tercüme edilerek İslâm dünyasında yayılması, ve ilahî kader gibi konular kelâm ilmine olan ihtiyacı kaçınılmaz kılmıştır. 9 İlk kelâmî tartışmalar Ma’bed el-Cühenî’nin de (ö. 80/699) döneminde “kaderin varlığı ve sınırları ile ilgili problemler” etrafında yoğunluk kazanmıştır. 10 Bu tartışmalar daha sonra İlâhî zat-sıfat ilişkisi üzerinden devam etmiş zamanla Allah tasavvuru problemine dönüşmüştür. 11 Hasan el-Basrî (ö. 110/728) kelâm ilminin kuruluşunda yer alan önemli şahsiyetlerdendir. Onun Kur’an ve sünnetle birlikte kull