Çerkeşîzâde Mehmet Tevfîk Efendi'a Göre Âlemin Yaratıcısı Olarak Allah

İnsanın özü olan, erdem ve değer olarak kabul ettiği şeyler Tanrı’ya atfedilmiştir. Bu insanî yabancılaşma ve ilahî yaratılış sürecinden sonra insanlık, yaratılan varlığa yaratıcı bir güç atfetmiş ve bu konunun yüklemi haline gelmiştir. Kutsalı antropolojikleştirme süreci, insanın kendi doğasında ilahi olarak kabul ettiği şeyleri Tanrı’ya atfederek, Tanrılarının insan doğasına bürünmesine ve bir insan gibi davranmasına imkân sağlamış böylece insan doğasını ve etkinliğini ilahi olanın konumuna yükseltmiştir. Esas itibariyle Cahiliye Arap toplumunun soyut ve erişilemez bir Tanrı tasavvuruna karşı yaptığı şey de bundan farklı değildir. Yani Tanrı yarattığı varlıklara benzetilmek suretiyle erişi