Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Âlemin Yaratıcısı Olarak Allah

yaptığı tercihlerdir.25 Son dönem Mu‘tezilesinin sistematik düşünürü Kâdî Abdülcebbâr’a göre yüce Allah, varlıkları ya “faydalandırmak için”, veya “kendisinden faydalanılmak için” veyahut da “bu iki amacı birlikte gerçekleştirmek için” yaratmıştır. Allah’ın, varlıkları yaratması ancak bu üç gayeden dolayı iyi ve güzel olma niteliği kazanabilir.26 Görüldüğü gibi Allah’ın yarattığı her şeyde muhakkak bir gaye ve hikmetin bulunduğu düşüncesi Mu‘tezile kelamının belirleyici özelliklerinden biridir. Onlar teolojik problemlerin çoğunu bu bakış açısıyla çözmeye çalışmışlardır. Bu sebeple Mu‘tezile ekolü yaratma süreçlerini bütünüyle gâyesel bir açıklamaya tabi tutmuşlardır. 23 Şehristânî, Nihâyet