Mâtürîdî'nin Kur'an Yorum Yöntemi: Teʾvîlât'ta Yedi Temel Özellik

Rofiq'e göre Mâtürîdî, kelâm dahil 24'ten fazla eser kaleme almıştır: 2 tefsir, 4 fıkıh, 12 kelâm, 1 tasavvuf ve 5 çeşitli eser. Teʾvîlâtü Ehli's-Sünne, bu külliyatın en hacimli ve en az incelenen kısmını oluşturmaktadır.

Yedi Metodolojik Özellik

Nakli ve Aklı Birleştirme (Tefsir bi'l-İzdivâc): Mâtürîdî ne salt rivayet (bi'l-me'sûr) ne de salt akıl (bi'r-re'y) yöntemini benimser; her ikisini sentezler.

Dil Tahlilinden Kaçınma: Aşırı gramatikal analiz yapan müfessirlerden farklı olarak Mâtürîdî dil meselesini araç olarak kullanır, amaç olarak değil.

Kıraat Çeşitliliği: Farklı kıraat biçimlerini aktarır; ancak ayrıntılı açıklamaya girmez — çeşitliliği kayıt altına almak amacıyla yeterli görür.

İsrâiliyyât'tan Kaçınma: Teʾvîlât, İsrâiliyyât kullanımından neredeyse tamamen uzaktır. Bu özellik, erken dönem Sünni tefsirinde Mâtürîdî'yi belirgin biçimde ayrıştırır.

Tevâssut Tutumu: Farklı kelâm ekollerinin görüşleriyle yüzleştiğinde Mâtürîdî, tarafsız ve bağımsız bir duruş (tevâssut) sergiler; öteki ekollerle polemiğe girmez.

Hanefi Fıkhını Esas Alma: Fıkhî içerikli âyetlerin yorumunda Hanefî mezhebinin görüşleri belirleyicidir.

Sebebi Nüzûlü Geniş Tutma: Esbâbü'n-nüzûl bilgisini dar bir çerçevede uygulamak yerine âyetin genel anlamını gözetecek biçimde esnetir.

Araştırmacılar İçin Değeri

Al-Jami'ah dergisinde yayımlanan bu makale, Teʾvîlât'ın sistematik metodolojik haritasını çıkaran ilk çalışmalardan biridir. Tefsir tarihi, kelâm-tefsir ilişkisi ve Hanefî-Mâtürîdî ilim geleneği üzerine çalışanlar için zorunlu okuma listesindedir.