النص التركي
gibi konular yalnızca kozmolojik bir çerçeve ele alınmamış, aynı zamanda marifetullah, ilâhî fiillerin açıklanması, insan hürriyeti ve mucizenin imkânı gibi kelâm meselelerine de etki etmiştir. Kelâm ekolleri arasında tabiat anlayışına ilişkin yaklaşım farkları dikkat çekicidir. Eş‘arî ve Mu‘tezilî âlimler, cevher, araz ve tabiat kavramlarını merkeze alarak sistematik bir kozmoloji tasavvuru geliştirmişlerdir. Buna karşılık Hanefî–Mâtürîdî gelenekte tabiat ve kozmoloji meselelerine yalnızca “dinin gerektirdiği ölçüde” yer verilmiştir. Bu alanlar başlı başına müstakil bir araştırma konusu hâline getirilmemiştir. Mezhebin kurucusu Ebû Mansûr elMâtürîdî (öl. 333/944), sistematik bir tabiat naza