النص التركي
?) gibi alimlerle birlikte Basralı tabiat filozofu ve oldukça zengin bir tıp doktoru olan Maʿmer Ebu’l-Eşʿas’tan8 (ö. ?) ders aldığı belirtilmektedir.9 Mutezilî Câhız (ö. 255/868) Maʿmer’i “kelâmcıların filozofu” olarak niteler.10 Bu niteleme onun kelamının bilimsel niteliğine vurgusu açısından değerlendirildiğinde anlam kazanır. Esam, Basra’da bir ders halkası kurmuş olmakla beraber en meşhur öğrencisinin Mısır’da İmam Şafiî (ö. 204/819) ile tartışmalar yapan İbn ʿUleyye (ö. 193/808) olduğu rivayet edilmektedir.11 Mutezilî düşünürler İslâm inanç esaslarını aklî ve kelâmî delillerle temellendirmekle ve farklı çevrelerde dini tebliğ etmeleriyle bilinirler. Abbasi halifesi Harun er-Reşid’in (ö