İmam Mâtürîdî'nin Ulûhiyet Bağlamında Yahudi Teolojisine İlişkin Eleştirileri

İslâm dininde Allah'ın birliği, "tevhid" olarak tanımlanmıştır. Bu doğrultuda Kur'an'da Yahudilerin tevhide aykırı anlayışları benimseyip bu inançtan saptıklarına dikkat çekilmiştir. Kur'an'ın bu yaklaşımı, Müslümanların Yahudi inançlarına olan bakış açılarının temelini oluşturmuştur. Müslümanlar ile Yahudiler arasında yaşanan teolojik tartışmalarda Müslümanların, eleştirdikleri konuların başında ise Yahudilerin ulûhiyet anlayışları gelmektedir. Bu eleştirilerin temel hareket noktası İslam'daki Allah tasavvurudur. Çünkü Kur'an'da hiçbir şeyin Allah'ın dengi ve benzeri olamayacağı, beşerî vasıflarla nitelendirilemeyeceği açıkça belirtilmiştir (İhlâs 112/4). İmam Mâtürîdî'nin (ö. 333/944) Yahudilik eleştirisinin merkezinde de bu ayetler bulunmaktadır. Mâtürîdî'ye göre beşeriyetin ilk dini, tevhid dinidir. Ancak bu dine inanan topluluklar çeşitli sebeplerle tevhid inancını bozmuşlardır. Bu inancı bozanların arasında Yahudiler de bulunmaktadır. Bunun en önemli göstergesi de Yahudilerin antropomorfik Tanrı anlayışlarıdır. Buna göre Yahudilik, öz itibariyle ilahî bir din iken zamanla tahrif edilerek bu özden uzaklaşmıştır. Bu bakımdan Allah, bozulan ilahî dinleri aslına döndürmek için peygamberler göndermiştir. Bütün peygamberler, insanları sadece Allah'ı birlemeye ve ibadeti sadece O'na has kılmaya çağırmışlardır. Bu inancı aslına uygun şekilde koruyan tek din ise İslam'dır. Bu nedenle Mâtürîdî, dinlerini tahrif eden Yahudileri tenkid edip, ulûhiyet anlayışlarındaki sapmalarını ispata çalışmıştır.