Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Âlemin Yaratıcısı Olarak Allah

O, aklı, antola jik anlamda parlak, latif bir cisim olarak tanımlar, modern anlayışta olduğu gibi, aklın yerinin beyin olduğunu vurgulayarak, aklı maddi olan beynin ve sinir sisteminin bir fonksiyonu olarak gören anlayışlarla bir noktada birleşirken, 'ııurdııf' ifadesiyle de ayrılır. 19 Bu her iki durum, aklın fizik ve metafizik alanlarla ilişkili olduğu gerçeğini vurgulama çabası olarak görülmelidir. Pezdevi "aklı, nurani latif bir cisim" olarak tanımlamada, Hz. Peygamber'den rivayet edilen şu haberden böyle bir çıkarımda bulunmuştur: ''Akıldan daha güzel bir şey yaratmadım. Ona git, i/er/e dedim; gitti, ilerledi. Gel dedim, geldi. Setıin/e bana ibadet edilmesini dilerim. Seninle stwap ve