Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Akıl ve Nakil

veya güzel gösterilmesi ya delile dayalı olarak akılla ya nefsin isteklerine uygunluğundan dolayı insan tabiatıyla ya da akıbetiyle ilgili mükâfat yoluyla gerçekleşir. 23 Başka bir deyişle eşya ve fiillerdeki güzellik ve çirkinliğin akıl ve tabiat tarafından insandaki iki ayrı algı mekanizmasıyla değerlendirildiği anlaşılmaktadır. Aklın değer tespiti ise ya eşya ve fiillerde içkin olması ya söz konusu değerin vahiyle emredilmiş olması yahut da 16 Mâtürîdî, Kitâbu’t-Tevhîd, 73-74. 17 Mâtürîdî, Kitâbu’t-Tevhîd, 274-275. 18 Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî el-Cessâs, el-Fusûl fi’l-usûl, thk. Uceyl Câsim en-Neşemî (Küveyt: Vezaratü’l-Evkâf ve’ş-Şuûni’l-İslâmiyye, 1994), 2/204-205; Ebû Zeyd Ab