Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Hilâfet ve Siyaset

at Mu’tezile’si, kendi prensiplerini siyasî iradenin desteğini arkasına alarak halka ve muhaliflerine zorla kabul ettirmeye çalışmış, kendi dinî anlayışını kabul ettirmek için iktidarın gücünden yararlanmıştır. Yine bu dönemde Mu’tezile, iktidara eklemlenerek resmî bir hüviyete kavuşmuş, halkın sözüm ona sapkın inancını düzeltmek adına Kur’an’ın yaratılmış olduğu fikrini zorla kabul ettirme doğrultusunda yaptırımlar ve fiilî baskılar yapmıştır. Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855) başta olmak üzere, Sünnî düşüncenin öncüleri bu sorgulama düzeninden geçirilmiş, engizisyon mahkemelerini andıran bu sorgu düzeninde sorgulanmış ve hapsedilip kırbaçlanmışlardır. Bkz. İbnu’l-Esîr, elKâmil fi’t-Tarih, Beyru