Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Hilâfet ve Siyaset

tehit derecesinde biri olmasını şart koşmalarının gayesi, başkasını taklit etmek yerine özgür iradesiyle hareket edebilmesini10 göz önüne almalarındandır. Buna göre İslâm’da özgür düşünce, devlet başkanından başlamakta ve düşünebilen, düşünce üretebilen herkesi kuşatmaktadır. Muhammed b. Hakan, hocası olan Abdullah b. Mübârek’e (ö. 181/797) “Bize tavsiyede bulunun” diye rica emesi üzerine, O’nun: “Görüşleri imam edinmeyin”11 demesi, kısmen Naslar karşısında aklî yorum ve anlayışa bir gönderme olsa da, bir yanıyla da her fikri eleştiri süzgecinden geçirmeden bağlanmamayı da ifade etmektedir. Bu hakikatten hareketle birçok İslâm âlimi, sıkı sıkıya görüşlerine bağlı oldukları mezhep imamlarını