Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Teklifin Vücûbu

Dinin getirdiği mükellefiyet ancak akıl sahiplerinin altından kalkabileceği bir keyfiyettir. Kur’an-ı Kerim’de emir ve yasakları anlama ve kavrama, dünya ve ahiret menfaatlerini ayırabilme yeteneği olarak kabul edilen aklın ne olduğu, nasıl işlediği, ayrımlarının ne olduğu belirtilmez.16 Akıl kelimesi Kur’an’da sadece biri geçmiş zaman kipinde17, toplam kırk dokuz yerde geniş zaman kipinde fiil olarak kullanılmıştır. Bu durum, muhatap alınan insanın dikkatini çekmek ve Kur’ânî lugatın sırlarını araştırmaya sevk etmesi bakımından dikkat çekicidir.18 İslam alimlerinin ancak fiilleriyle bilinebilmesi sebebiyle hakkında pek çok görüş ortaya koydukları aklın mahiyeti ne olursa olsun, şüphe yok ki