Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Tekvîn

Bunun için, insan iradesinin etkin olmadığı –tekvînî emirler; yani ayın, güneşin, havanın, suyun, bitkilerin, hayvanların vs. varlıkların insanın hizmetine verilmesi gibi- hasenat yalnız ve Allah’ın ihsanıyladır.2 İnsan iradesinin etkin olduğu iyilik ve güzelliklere gelince onlar da en nihayette Allah’ın yardımıyla gerçekleşebilmişlerdir. Çünkü insan onları Allah’ın kendisine verdiği vücutla, akılla, irade ile Allah’ın kitabının ve pey- 1 Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, IV, 2335; Muhammed b. Cerir et-Taberî, Camiu’l-beyan (neşreden: Mahmud Muhammed Şakir ve Ahmed Muhammed Şakir, Kahire: 1955-1969), IX, 119-126; Fahreddin Razi, , Mefatihu’l-gayb (neşreden: Daru’l kütübi’l-ilmiyye: Beyrut