Ebu Hafs Ömer en-Nesefî'nin hadis/sünnet anlayışı (Et-Teysîr fi't-Tefsîr'i özelinde)

Xülasə

Çalışmada Ebû Hafs Ömer en-Nesefî'nin (ö. 537/1142) hadis ve sünnete olan yaklaşımı ile hadis yorumculuğu konu edilmiştir. Tezin amacı Nesefî'nin Hz. Peygamber'e atfedilen rivayetleri kullanım metodu ve bu rivayetlere dair yorumlarının tespitidir. Bunun yanı sıra araştırmada Nesefî'nin, Ehl-i Sünnet karşıtlığıyla bilinen mezheplerin görüşlerini nakzetmek maksadıyla ortaya koyduğu tavrın yansımalarından bahsedilmiştir. Nesefî'nin hadise dair anlayışı, sünnete olan bağlılığı, hadis yorumculuğu ve itikadi konuları hadisle delillendirmesi gibi önem arz eden bazı meseleler ele alınmıştır. Çalışmanın temel kaynağını Nesefî'nin et-Teysîr fi't-Tefsîr adlı eseri oluşturmuştur. İlgili kitap incelenmiş, kullanılan hadisler taranmış, bu hadislere dair yapılan açıklamalar tespit edilmiştir. Hadis nakli hususunda müfessirlerin genel tavrını sergilemiştir. Hadis değerlendirmelerinde ise Hanefî/Mâtürîdî geleneğin sergilediği tavra uygun bir biçimde hareket etmiştir. Bu açıdan bakıldığında kelamcı ve müfessir özelliğiyle tanınan Nesefî'nin hadislere dair yaptığı önemli yorumlar ve hadisi gerek itikadî gerekse fıkhî meselelerde delil olarak kullanması, hadisleri anlama açısından önem arz etmektedir. Bunlara ilaveten hadisle alakalı kullandığı ıstılahlara yüklediği anlamların tespitine de gayret edilmiştir. Son olarak Nesefî'nin kendi düşüncelerini temellendirirken mütevâtir hadisler başta olmak üzere meşhur hadisleri ve haber-i vâhidleri de kullandığı müşahede edilmiştir.