İmam Mâturîdî'nin 'Din-Şeriat Ayırımı' Anlayışında Ebû Hanîfe'nin Etkisi

İmam Mâturîdî’nin Ebû Hanîfe’nin görüşlerini benimseyip savunduğu ve îtikâdda HanefilereMaturidî denildiği bilinmektedir. Bununla birlikte onun fikirlerinde Ebû Hanîfe’nin etkisi akademik düzeyde yapılan bir araştırma ileortaya konulmuş değildir. Nitekim onun ulûhiyet, iman, nübüvvet, âhiret, kaderanlayışları incelendiğinde Ebû Hanîfe’nin görüşleriyle uyuştuğu, hatta bazıyönlerden onun görüşlerini sistemli bir hale getirerek güncellediği, îtikâdanlayışının genel manada onunla paralel olduğu da görülmektedir. Din-şeriatayırımına gitmeleri ise, bu etkinin bununla sınırlı olmadığını gözler önünekoyan başka bir kanıttır. Onlara göre din; tevhide iman etmeyi yani şirkiterk edip Allah’a yönelmeyi, ibadeti yalnız O’na has kılmayı ifade eder. Şeriatise; tevhid merkezli bu dinin îtikâdi, ahlakî ve amelî sahadaki aslı ve özüaynı olan, her bir peygambere vahiy yoluyla gönderilen fakat tarihi, kültürelve sosyal şartlara göre birbirinden farklı olan boyutlarını ifade eder. Buyönüyle din sabit, şeriat ise dinamiktir. Biz bu makalemiz ile Ebû Hanîfe’yenispet edilen ve İmam Mâturîdî’nin günümüze ulaşan eserlerindeki bilgilerdenyola çıkarak, Ebû Hanîfe’nin kendisinden yaklaşık iki yüz sene önce savunduğudin-şeriat ayrımını, İmam Mâturîdî’nin de kabul ederek nasıl ele alıpsavunduğunu, dolayısıyla onun bu anlayışında Ebû Hanîfe’nin etkisini ortayakoymayı hedefledik.