Peygamberlerin Sayısı
* Doğan, Hacı İsmail Doğan. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’den Nûreddin es-Sâbûnî’ye Peygamberlik Anlayışı. Ankara: Oku Okut Yayınları, 2024. https://yayin.okuokut.org/catalog/book/62
Kelâmî ekollere göre ilk peygamber Hz. Âdem; son peygamber ise Hz. Muhammed’dir.[1] Bu ikisi arasında peygamberler gelip geçmiştir. Hz. Âdem’le başlayıp Hz. Muhammed’le son bulan peygamberlerin sayısı hakkında farklı görüşler vardır.[2] Kur’an-ı Kerim’de adı geçen kişilerden yirmi beşinin nebî/resul olduğu hususunda ittifak vardır. Bunlar; Hz. Âdem, Hz. İdris, Hz. Nuh, Hz. Hud, Hz. Salih, Hz. İbrâhîm, Hz. Lût, Hz. İsmail, Hz. İshak, Hz. Yakub, Hz. Yûsuf, Hz. Eyyûb, Hz. Şuayb, Hz. Mûsâ, Hz. Hârûn, Hz. Dâvûd, Hz. Süleyman, Hz. İlyas, Hz. El-Yesa’, Hz. Zülkifl, Hz. Yunus, Hz. Zekeriyyâ, Hz. Yahya, Hz. İsa ve Hz. Muhammed’dir. Ayrıca Hz. Üzeyir, Hz. Lokman ve Hz. Zülkarneyn’in isimleri geçer. Ancak peygamber mi yoksa velî mi oldukları hususunda ortak bir kanaat söz konusu değildir.[3] Bu üç kişinin peygamberliği hakkında Sâbûnî görüş belirtmezken Mâtürîdî, Hz. Üzeyir’in velî olduğunu ifade etmektedir. Hz. Lokman ve Hz. Zülkarneyn’in peygamber olmadıklarını belirtmektedir.[4] Dolayısıyla onların hikmet sahibi velî kullar oldukları söylememiz mümkündür.
Hz. Peygamber’e atfedilen bazı rivayetlerde, onun “Nebilerin sayısı yüz yirmi dört bin, resullerin sayısı yüz on beştir.”[5] dediği aktarılır. İbn Atıyye (öl. 541/1147) peygamberlerin sayısı ile ilgili rivayetin sahih olmadığı kanaatindedir.[6] İbn Hacer (öl. 852/1449) bu hadisin merfu olduğunu belirtmektedir.[7] Kastallânî (öl. 923/1517) söz konusu hadisin İbn Hibbân (öl. 354/965) tarafından sahih olarak değerlendirildiğini belirtmektedir.[8]
Tablo 1. Peygamberlerin Sayısına Dair Atıf Yapılan Âyetler
Sûre Adı Sûre No/Âyet NoMâtürîdîSabûnî“Biz hiçbir toplumu, kendilerine gönderilmiş belli bir kitap olmadan helâk etmedik.” (el-Hicr 15/4)Atıf yapar.Atıf yapar.“Her ümmetin bir peygamberi olmuştur. Onların peygamberi geldiği (tebliğini yaptığı) zaman, aralarında adaletle hükmedilir ve onlara asla zulmedilmez.” (Yûnus 10/47)Atıf yapar.Atıf yapmaz.“Hiçbir ümmet yoktur ki içlerinden bir uyarıcı gelip geçmemiş olsun.” (Fâtır 35/24)Atıf yapar.Atıf yapmaz.“Merkezinde halka âyetlerimizi okuyan bir peygamber göndermedikçe rabbin memleketleri helâk etmez. Biz, ülkeleri ancak halkı zulümde ısrar edince helâk ederiz.” (el-Kasas 28/59)Atıf yapar.Atıf yapmaz.“Daha önce kıssalarını sana anlattığımız peygamberler gönderdik. Anlatmadığımız (nice) peygamberler de gönderdik.” (en-Nisâ 4/164)Atıf yapar.Atıf yapar.