İmam Mâtürîdî'nin düşünce sisteminde ahlak

Bu çalışmada İmam Mâtürîdî'nin kelam düşüncesinde ahlak anlayışı kelami bir çerçevede ele alınmaktadır. Ahlak ilmi tarihte felsefenin bir alt dalı olarak değerlendirilse de Kelam ilminin ahlak kapsamına giren bir takım konuları incelemesi ahlakın kelami bir bakış açısıyla ele alınabileceğini de göstermektedir. Bu nedenle bu çalışma, temel iki ana bölüm halinde incelenmiştir. Bunlardan ilkinde Mâtürîdî'nin İnsan Anlayışı ve Ahlak başlığı altında Mâtürîdî'ye göre ahlakî failin özelliklerinin incelenmesi hedeflenmiştir. İkinci Bölümde ise Mâtürîdî'de İnsan Fiilleri ve Ahlak başlığıyla ise Mâtürîdî'ye göre ahlaki fiilin nitelikleri belirlenmeye çalışılmıştır. İlk bölümde ahlaki bir varlık olarak insanda Mâtürîdî'nin kabul ettiği unsurların neler olduğu ele alınmıştır. Bu unsurların insanın ahlaki kimliğinin oluşmasındaki etkileri ve ahlaka kaynaklık etme bakımından durumları incelenmiştir. İkinci bölümde ise Mâtürîdî'nin ahlak anlayışının farkını ortaya koymak için onun reddettiği ahlak düşünceleri değerlendirilmiştir. Bu bağlamda özellikle seçme hürriyetine bağlı fiillerin zorunlu fiillerden farklı olması düşüncesi esas alınmıştır. Ardından tercihe bağlı fiilin anlamı ve hangi özellikleri taşıması gerektiği üzerinde durulmuştur. Daha sonra da ahlaki sorumluluk açısından sorumluluğa neden olan fiil öncesi ve fiil sonrası durum incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Mâtürîdî, Kelam, Ahlak, Tabiat, Fiil, İrade, Sorumluluk