MÂTÜRÎDÎ'NİN TE'VÎLÂTÜ'L-KUR'ÂN ADLI ESERİNDEKİ HADİSLERİN TAHRÎC VE DEĞERLENDİRMESİ –BAKARA SÛRESİ ÖRNEĞİ ( 1 İLA 210. ÂYETLER)

İslam dünyasında kelâmcı ve müfessir kimliğiyle ön plana çıkmış olmasına rağmen fıkıh ve usûl gibi İslamî ilimlerde de derin tahsili bulunan İmam Mâtürîdî, çok yönlü ilmî kişiliği ile bilinmektedir. Bu ilmî kişiliğin bir sonucu olarak o, Kur'ân'ın baştan sona tefsir (te'vîl) edildiği Te'vîlâtü'l-Kur'ân adlı eseri telif etmiştir. Dirayet türü tefsir eseri olması ile birlikte, âyetleri te'vîl ederken hadis rivayetlerini de kullanmayı ihmal etmemiştir. Bu sebeple eser, onun hadisçiliğini saptamada önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmada İmam Mâtürîdî'nin hayatı, ilmi kişiliği, eserleri ve de onun hadis anlayışına dair bilgiler verdikten sonra, hemen her konuda âyet içeren Bakara sûresinin te'vîlinde yer vermiş olduğu 125 adet rivayetin tahrîc ve değerlendirmesinde bulunarak, bu rivayetler hakkında bir sıhhat değerlendirmesinde bulunmaya çalıştık. Bakara sûresini (1 ila 210. Âyetler) te'vîl ederken kullanmış olduğu 125 rivayetin sadece 1 (% 1,24) tanesi hiçbir kaynakta tespit edilemezken, bu rivayetlerin 102'si (% 72,72) sahih, 4'ü (% 4,96) hasen, 17'si (% 21,08) zayıf ve 1 (% 1,24) tanesi de asılsız olarak tespit edilmiştir. Ayrıca kullanmış olduğu 125 rivayetin 84'ü (% 49,16) Kutub-i Tis'a'da, 19'u da (% 23,56) Kutub-i Tis'a dışındaki kaynaklarda yer alırken, 21 (% 26,04) tanesi ise rivayet ağırlıklı tefsir kitaplarında yerini almıştır.