MEKKE MÜŞRİKLERİNİ MÂTÜRÎDÎ’NİN GÖZÜYLE OKUMAK

Mekke müşrikleri farklı sosyal yapıya, inanç ve düşünce dünyasına sahiplerdir. Kur’ân, onlara dair haberleri çoğunlukla tahkiye usulüyle vermiş ve bu meyanda müşriklerin farklı davranış ve düşüncelerini tek potada eritmiştir. Onun kendine has üslup özellikleri dikkatlerden kaçtığında âyetler atomik ve literal olarak okunup anlaşılmıştır. Böylesi bir okuma ise Mekke müşriklerinin düşünce ve davranışlarının dayanaklarının kavranmasını zorlaştırmıştır. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’ye (ö. 333/944) gelince o, Kur’ân’ın üslubunu dikkate almış ve onu bütüncül bir gözle okumuştur. O, aynı zamanda vahyin muhatap kitlesinin farklı yapılarda olduklarına ve düşünce dünyalarının da birbirinden bağımsız bir halde bulunduğuna dikkat çekmiştir. Mâtürîdî, onlara dair merviyyâttan sarf-ı nazar etmese de insan fıtratını merkeze almak suretiyle, Mekkelilere dair gelenekten farklı okumalar yapmış ve onların ahiret, tevhit ve risalete yönelik reddiyelerini nasıl temellendiklerini ele almıştır. İş bu makalede Mekke müşrikleri Mâtürîdî’nin gözüyle okumaya tabi tutulmuştur.