Ebû Hanîfe'a Göre İlâhî Birlik ve Ezelîlik

İnsanın dil, harf ve ses gibi aletler aracılığıyla konuştuğunu belirten Müstakimzâde, Allah’ın bunlardan münezzeh olduğunu ve konuşma aletlerinin de yaratıcısı olduğunu ifade eder. Mushaflarda Arap harfleriyle yazılan Kur’ân-ı ve Hz. Musa’nın işittiği kelâmı Allah’ın kelâmı olarak değil de ancak O’nun kelâmına delil olarak görür. Sıfatları Allah’ın ne aynı ne de gayrı olarak kabul eden Müstakimzâde, sıfatın zâtın aynı olmasını ikisinin de farklı şeyler olması sebebiyle; sıfatın zâttan gayrı olmasını ise sıfat için zâttan başka varlık sebebinin bulunmayışı gerekçesiyle reddeder. Ayrıca o, hayat, ilim, kudret, kelâm, sem‘, basar, irade ve tekvin sıfatlarını cehalet veya şüphe ile ezelî kabul e