Mâtürîdî ile Kâdî Abdülcebbâr'da Semantik ve Teolojik Nazar Sorunu

Kur'an'da "nazar" kelimesi, sadece gözle bakış değil aklın düşünmesi, görünenle görünmeyen arasında bir ilişki kurulması ve sonuç çıkarılmasını ifade eder. Gökler ve yer ile insanın kendi yaratılışı, bazen herhangi bir hayvanın yaratılışı bazen de daha önce yeryüzünde yaşayan insan topluluklarının akıbetleri konusunda nazar edilmesi, mutlu ve huzurlu yaşamak için ilke ve hikmetler çıkarılması önerilir. İtikadî ve felsefî konuları aklın yetileriyle açıklaması, gözlem ve düşünceye büyük önem vermesi dolayısıyla kelâm disiplinine "ilmü'n-nazar ve'l istidlâl" denilir. İlm-i kelâmda nazar ile gözlem yapılması, akıl, düşünme ve tefekkürün önemi (istidlâl), Allah'ın kula nazar etmemesi (hızlan), Allah'a nazar (rü'yetullah), gözün bakışıyla nazar değmesi (isabetü'l-ayn) gibi konularla tartışılmıştır. Nitel bir araştırma tarzı ve belge çözümleme yöntemi kullanılan bu çalışmada semantik ve teolojik nazar sorunu Mâtürîdî ve Kâdî Abdülcebbâr'a göre Kur'an temelinde incelenerek kelâm ilmi açısından değerlendirilmiştir.