MÂTÜRÎDÎ’DE TEFSİR TE’VÎL AYRIMI MESELESİ

Mâturidi (o. 333/944) Te’vilâtu’l-Kur’ân adli eserinin mukaddimesinde tefsiri te’vilden ayirmistir. Buna gore tefsir sahabenin isidir. Onlar nuzule sahit olduklari icin âyetlerin manalarini anlamislardir. Bu nedenle onlarin âyetlere yonelik rivayetleri baglayicidir. Buna ragmen Mâturidi, iki yuzden fazla meselede sahabe rivayetlerine ragmen bazen gorus bildirmis bazen de soz konusu haberleri reddetmistir. Bu ise ilk etapta onun kendisiyle celistigi sonucuna varmaktadir. Calismamiz o kendisiyle celismis midir yoksa bu ayrimin farkli bir amaci mi vardir sorusuna odaklanmistir. Ilk bolumde Mâturidi’nin sahabe tanimi ve onlardan gelen haberlerin sayisi uzerinde durulmustur. Ikinci bolumde Mâturidi’nin hangi gerekcelerden hareketle soz konusu haberlere ragmen gorus bildirdigi yahut onlari reddettigi konu edilmistir. Son bolumde ise onu tefsir te’vil ayrimina sevk eden etkenler ele alinmistir. Neticede Mâturidi’nin kendisiyle celismedigi ve tefsir sartlarini tasimayan sahabenin rivayetlerini te’vil olarak degerlendirdigi gorulmektedir. Ayrica bu ayrim, nuzule sahit olmayan sahâbinin âyete dair ifadesiyle fakihin ifadesi arasinda bir farkin bulunmadigini da soylemektedir.