TEFSİRDE TARTIŞMALI TEMEL MESELELERE YAKLAŞIMLAR (İMAM MÂTÜRÎDÎ VE M. SAİT ŞİMŞEK'İN TEFSİRLERİNİN MUKAYESESİ)

Bu çalışma, İmam Mâtürîdî ve Prof. Dr. Sait Şimşek'in her dönemde insanları meşgul eden tartışmalı temel tefsir konularına yaklaşımları arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada esbâb-ı nüzûl, nâsih-mensûh, muhkem-müteşâbih, hurûf-ı mukattaa ve Kur'an kıssaları gibi Kur'an ilimleri ile mûcize, şefaat, kabir azabı ve tevessül gibi itikadî alana dair meselelerinin tartışmaya konu olan yönleri, İmam Mâtürîdî'nin Te'vîlâtü'l-Kur'an'ı ile Prof. Dr. Sait Şimşek'in Hayat Kaynağı Kur'an Tefsiri bağlamında ele alınmaktadır. Araştırılan her bir konuda bu iki tefsirde yapılan açıklama ve yorum örnekleri bir araya getirildikten sonra her iki müfessirin yaklaşımları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmanın sonucunda her iki müfessirin Kur'an merkezli yorumları ve aklî istidlâle dayanan açıklamaları sebebiyle birçok konudaki tercihlerinin benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Ancak Kur'an ilimlerini değerlendirmedeki bakış açılarının ve bu konulara tefsirlerinde yer verme oranlarının aynı olmadığı görülmüştür. Bu farklılıkta kullandıkları metodun ve müteşâbihlerin anlaşılmasına yönelik yaklaşımlarının ayrı olmasının etkili olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kavramlara yüklenilen anlam farklılığı, Kur'an'ın zahir anlamıyla çelişmeme gayreti ve âyetlerin anlaşılmasında hadislerin referans olup olmaması gibi sebeplerin özellikle nesih, mûcize ve şefaat konularındaki açıklamalarını önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. Bu durum her iki müfessir arasında ilk bakışta birbirine muhalif görünen görüş ayrılıklarını ortaya çıkarmıştır. Anahtar Sözcükler: Tefsir, Mâtürîdî, M. Sait Şimşek, Tartışmalı Meseleler, Mukayese