Ubeydullah b. Muhammed es-Semerkandî'a Göre Kesb (Kazanım)

Onlara göre insan için fiilin tercih edilmesinde etkili olan bir irade vardır, ancak bu irade de fiilin gerçekleşmesi anında Allah tarafından yaratılmıştır.2 Buna göre fiilin üzerinde gerçek anlamda kulun bir tesirinden bahsetmek mümkün olmamaktadır. Dolayısıyla insan hür gibi görünse de aslında sadece belli bir fiili tercih etmek mecburiyetinde olmaktadır. Buradan anlaşıldığına göre Eş‘arîler meseleyi ilâhî K 1 2 Nureddin es-Sâbûnî, el-Bidâye fî usûli’d-dîn, trc. Bekir Topaloğlu, Mâtürîdiyye Akaidi (Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1988), 134-135. İsmail b. Hasan el-Eş’ari, Kitabu’l-lum’a fi’r-reddi ala ehli’z-zeyği ve’l-bid’a, thk. Hammude Ğurabe (Londra: 1955), 47-48, 69-7