Türkçe Metin
nelik olarak görmektedir, zira, Allah maksattan, salahtan ve faydalanmaktan beridir.11 “Eğer Allah’ın fiillerinde hikmet, maksat (garaz) olmasaydı, abes iş yapmış olurdu, abes iş ise O’nun hakkında çirkindir”, şeklindeki görüşe, Allah’ın kemali garaz ve hikmete dayanması durumunda söylenilen söz konusu olur ancak O mutlak olarak müstağni olduğundan garaz ve hikmet O’nun zatına değil mahlukatına yöneliktir,12 şeklinde cevap verilmiştir. Bu durumda garaz ve hikmet cansız ve canlı varlıkların intizamı için olmaktadır. Ayetlerde intizam Allah’ın varlığına delil olarak “O’nun ayetlerindendir…” şeklindeki ifadeler hikmet ve gayenin eşyada olduğunu göstermektedir. Örnek olarak Amidî (v.1233), Allah