Ebû Hanîfe'a Göre İlâhî Birlik ve Ezelîlik

İntikal aşamasında karşımıza çıkan bir başka realite de şudur: Türklerin İslâmlaşması Hanefîleşme şeklince cereyan eder. Burada yaşadığı dönemden geriye baktığında Oğuzları dünya milletlerinin en büyüğü olarak selamlayan İbn Haldun’un bütün mezheplerin menbaı olarak Ebû Hanîfe’yi gördüğünü,3 İslâm’ı yorumlamada en kadîm okul olan Hanefîliği bir manada Müslümanlıkla aynîleştirdiğini hatırlayalım. Bu bakımdan tarih boyunca İslâm yorumumuzun üzerine binâ edildiği Hanefîliğin Türklere mahsus bir mezheb olarak görülmesi tesadüf değildir.4 Türklerin Hanefîleşmesinin muharrik sebeplerini irdelediği2 Mâtürîdî, Te’vilât, vr. 25b; Ebü’l-Muîn en-Nesefî, Tabsıratü’l-Edille, II, 92,100. 3 Mukaddimetu