Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Akıl ve Nakil

esi, O’nun kavraması ve tasdik etmesi anlamına gelmektedir.18 Nitekim kelâm düşünce geleneğinde mârifetullah konusu daha çok vücûbiyet kavramıyla ilişkilendirilmiş, bu çerçevede kişiye vâcip olan ilk şeyin ne olduğu hususu tartışma konusu edilmiştir.19 Öyle ki Mu‘tezilî ve Eş‘arî kelâmcıların yanısıra bir çok kelâm âlimi insanı Allah’ın varlığını, birliğini, sıfatlarını, hikmetini ve adaletini bilmeye götüren şeyin esasında istidlal ve nazar olduğunu söylemişlerdir.20 Kemal Aruçi’de “Akaid ve Kelâm Dersleri” başlıklı ders notlarında “Selef-i sâlihin, ulemâ-i âmilin, eimme-i müctehidin ve ecille-i 16 Meral Jahjai, Son Dönem Makedonya Alimlerinden Kemal Aruçi ve Kelâmî Görüşleri, (Yüksek Lisan