Ömer Nasuhi Bilmen'a Göre Kazâ ve Kader

nâ’nın düşüncesinde Allah ve varlık olmak bakımından varlık hakkında edinilen bilginin (el-ilmü’l-ilâhî, metafizik) tamamı aslında, öz olarak varlığın vâcib-mümkün şeklindeki taksimine dayanmaktadır. Ona göre Allah’ın vâcibü’l-vücûd olmasının ne anlama geldiği hakkıyla kavrandığı takdirde, diğer teolojik prensipler, deyim yerindeyse “çorap söküğü gibi” gelecektir: Allah’ı bilmenin (mârifetullah) yolu şudur ki varlığı biz, vâcib ve vâcib olmayan (gayrü’l-vâcib) şeklinde ikiye ayırmaktayız. Sonra vâcibi de, “kendi zatıyla vâcib olan” ve “başkasıyla vâcib olan” şeklinde ikiye ayırırız. “Vâcib olmayan”ı ise, “zatıyla vâcib olmayan” (mümteni) ve “başkasıyla vâcib olmayan” (mümkün) diye ikiye ayır