Tefsirde Vakf ve İbtidâ Tercihlerine Etki Eden Amiller

ُِ‫ مَ ا یَشَاءُِ َویَخْ ت َار‬kısmında durup ُ ِ‫ مَ ا كَانَِ لَهُ مُِ ْالخِّ يَرَ ة‬kısmından ibtidâ yapmaktır. Bu durumda ‫ مَ ا‬nefy manası taşır ve anlam şöyle olur: “Rabbin dilediğini yaratır ve seçer; onların (kulların), işlerinde tercih hakkı yoktur.” İkinci ihtimale göre ‫ وَ رَ بُّكَِ یَ ْخلُقُِ مَ ا یَشَاء‬kısmında vakf, ُ ِ‫ وَ یَ ْخت َارُِ مَ ا كَانَِ لَهُ مُِ ْالخِّ يَرَ ة‬kısmında ise ibtidâ yapılır. Bu durumda ‫ َما‬mevsûle olur ve anlam, “Rabbin dilediğini yaratır; onlar için en hayırlı olanı seçer.” şeklinde teşekkül eder. Mâtürîdî, birinci ihtimali tercih ederek ِ‫َو َربُّكَِ َیخْ لُقُِ َما َیشَا ُء‬ ُِ‫ َویَخْ ت َار‬kısmında vakf yapılmasını doğru bulmuştur. Ona göre bu tercih, Muʿtezile’nin iki