Seyyid Şerîf Cürcânî’de İlahi Fiillerin Nedenliliği

Allah için zorunlu olmadığını ve hikmetli olan fiillerin bir illet olarak değerlendirilmeyeceğini benim- semişlerdir. Nihai olarak Kelâmcılar Allah’ın fiillerinin hikmetli olduğu gerçeğini kabul ederek söylem- lerine yön vermişlerdir. Mu’tezile hikmet ve faydayı illet olarak görürken Mâtürîdîler ise hikmeti illet olarak değerlendirmemiştir. Eş’arîler ise ilâhi fiillerin zatında olan olumlu nitelikler olarak kabul etmiş- lerdir. İlâhi fiillerin herhangi bir sebeple nedenlendirilmeyeceğini savunan Cürcânî, ilâhi fiillerin Al- lah’ın zatına dönük gaye, fiillerine dönük ise fayda taşıdığını ve bunların fiillerden sonra geldiğini ifade