Muhammed Murtazâ ez-Zebîdî'a Göre Akıl ve Nakil

Ondan rivayet edilen; ‘Kaderi inkar eden küfre girer.’, ‘Şeytanı, hayrı ve şerri Allah yaratmıştır.” 18 ve “Kaderi inkar eden Kuran’ı inkar etmiş olur.” 19 gibi sözleri bu bağlamda örnek olarak zikredilebilir. Diğer yandan Hasan el-Basrî’nin Amr b. Ubeyd (ö. 144/761) ve Vasıl b. Ata gibi Mutezile’nin öncü isimlerinden olan öğrencileri, onun Mutezilî kader doktrinini destekleyen görüşlerine atıf yaparken Eyyub es-Sahtiyanî ve Humeyd et-Tavîl (ö. 143/760) gibi hadis ehli öğrencileri kaderi inkar etmediği yönündeki görüşlerini ön plana çıkarmış görünmektedir. 20 Hasan el-Basrî’nin mezhebi aidiyetinin tespiti ile ilgili belirsizliğin ortaya çıkmasına, kader konusunda kendisinden aktarılan 13 İbn