Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Akıl ve Nakil

umunda kâinatta düzen değil, düzensizlik ve kaos olması gerekirdi.33 Bir delil türü olarak Kelâm’da temânu delili şeklinde isimlendirilen bu mantıki çıkarım özellikle Enbiya suresi 22. âyetine dayanmaktadır. Âyet, kâinatın sahip olduğu nizam, kanun ve bunların hiç aksamadan işlemesini ulûhiyetten öte vahdâniyete delil göstermektedir: “Eğer yerde ve gökte Mâtürîdî, Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne, 6: 484. Mâtürîdî, Te’vîlâtü Ehli’s-Sünne, 6: 485; Ahmed Mustafa Merâğî, Tefsiru’l Merâğî (1946), 22: 126. 31 Mâtürîdî, Kitâbu’t-Tevhid, 184; a.mlf., Kitâbu’t-Tevhid Tercümesi, 148. 32 Muhammed b. Ömer b. Hüseyin Fahreddin er-Râzî Tefsir-i Kebîr (Mefâtihu’l Gayb), çev. Komisyon, (Ankara: Akçağ Yayınları, 1991