Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Cüz-i İhtiyârî

İkincisi ise Cebriyye’ye bir tepki olarak ortaya çıkan ve daha sonra Mu‘tezile tarafından sahiplenilen, insana mutlak özgürlük tanıyan Kaderiyye’nin görüşü ve üçüncü olarak da Allah’ın mutlak iradesi ve kudretinin yanında insana fiillerini kesb etme hakkı tanıyan orta yolun temsilcisi Ehl-i Sünnetin görüşüdür. Abdülhamid Efendi, insan fiilleri/irâde-i cüziyye konusunu Halid Bağdâdî’ye ait olan Risâletü’l-ʿiḳdi’l-cevherî adlı eseri şerh etmek için 4 5 6/25,111, 125; el-A’râf 7/179; Yûnus 10/74, 108; er-Ra’d 13/16; el-Kehf 18/23-24; es-Sâffât 37/96; el-Hadîd 57/22; el-İnsân 76/30. Meselâ bk. el-Bakara 2/79; en-Nisâ 4/111; el-A’raf 7/23; el-Enfâl 8/53; Yûnus 10/30, 108; el-Kehf 18/29; el-Enb