Mahmûd b. Süleyman Kefevî'a Göre Âlemin Yaratıcısı Olarak Allah

Zira yukarıda sözünü ettiğimiz insanî talep, Mu‘tezile’yi değerler seviyesinde iyi ve kötünün aklî oluşu görüşüne, metafizik seviyede ise iyi ve kötünün aklîliğinden hareketle “aslah”ı yaratmanın Allah’a zorunlu olduğu düşüncesine sevk etmiştir. Ebü’l-Hüzeyl el-Allâf (ö. 227/841) ve Nazzâm (ö. 231/845) tarafından dile getirilen bu görüş, Abbâd b. Süleyman (ö. 250/864) ve Ka’bî (ö. 319/931) gibi Bağdat Mutezilîleri tarafından daha da ileri götürülerek bütün âlemi yaratmanın Allah’a zorunlu olduğu, hatta Allah bu âlemi olabilenin en mükemmeli olarak yarattığı için âlemde herhangi bir ilave ve eksiltme yapılamayacağı iddia edilmiştir.4 Bu düşüncede hareket noktası, Meşşâî gelenekte olduğu gibi