Muhammed b. el-Yemân es-Semerkandî'a Göre Cüz-i İhtiyârî

702/1303) mec‘ûliyet yorumu ele alınmış ve Sadruşşerîa’nın Semerkandî’ye yönelttiği eleştiriler değerlendirilmiştir. Mahiyetlerin mec‘ûliyeti tartışmasının zeminine dair literatürde serdedilen görüşlerin incelendiği bu kısımla Sadruşşerîa’nın yaklaşımını tahlil etmeye imkân sağlayan bir zemin oluşturulması hedeflenmiş ve bir çerçeve oluşturulmuştur. Akabinde Sadruşşerîa’nın yaklaşımı mec‘ûliyet meselesinin şu iki yönü dikkate alınarak tahlil edilmiştir: Bir mahiyetin kendisi olmak bakımından hâricî bir failin tesirine konu olup olamayacağı, olabilirse bu tesirin ne anlama geleceği; mahiyeti oluşturan parçaların, mahiyeti oluşturmak bakımından birbiriyle ilişkisi, bu ilişkinin kendinde bir ne