Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Haşr ve Neşr

Ali’nin bu sözüyle fiili harekete girişmeyenlere yöneticinin yapması gereken haklar ve yöntem anlaşılabilir. Hz. Ali Nehrevan’da fiili-silahlı kalkışmada bulunan Hâricî gruplarla savaşmıştır.53 Yönetici, kendisine muhalefet edenleri fiili, silahlı kalkışmaya girişmediği sürece bağy ve küfürle suçlamamalı, bahane arayarak mallarına el koymamalıdır. Hâricîler, “Allah’ın hükümleriyle hükmetmeyenler kâfirdirler”54 âyetini te’vil suretiyle Hz. Osman ve Hz. Ali’nin küfrüne kail olarak isyân etmişlerdi.55 Hz. Ali’ye onlar müşrik midir, kâfir midir diye sorduklarında “Onlar bize karşı isyan etmiş müslüman kardeşlerimizdir” demişti.56 Musul halkı isyân etmişlerdi. Abbâsî Halifesi Ebû Ca‘fer el-Mansûr