Turkish Text
madığında da fayda elde etmiyorsa, bu fiilin fâile zorunlu olduğu iddia edilebilir mi?6 Aslah taraftarları, bu soruya olumlu cevap vererek “tahak4 5 6 4 Ebü’l-Hüzeyl el-Allâf ve Nazzâm’ın düşünceleri için bk. Osman Aydınlı, İslam Düşüncesinde Aklîleşme Süreci (Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2001), s. 207-10. Bağdat Mu‘tezilesi’nin düşüncesi için bk. İlyas Çelebi, İslam İnanç Sisteminde Akılcılık ve Kådî Abdülcebbar (İstanbul: Rağbet Yayınları, 2002), s. 294-96. Bu tartışmada Mu‘tezile’ye nispet edilen “mucip illet” ifadesinde illet kelimesi felsefî anlamında malulünü zorunlu kılan ve malulü ile kendisi arasında zaman aralığı bulunmayan etken demek değildir. Çünkü böyle bir anlayış, âlem