Manastırlı İsmail Hakkı'a Göre Akıl ve Nakil

Ehl-i Sünnet, Mâturîdîlik, Selefîlik, Türklük tartışmalarının bu zaviyeden değerlendirilmesinin elzem olduğu kanaatindeyiz. “İmâm-ı A’zam, Türk’tür. içtihadları da Türk ideolojisine uygundur.” diyerek ortaya attığı iddia, aslında olup bitenlerin hülasası gibidir. Ebû Hanîfe’nin nesebî kimliği, bir asabenin doğuşuna temel teşkil etmiştir. Sadece itikadî sahayla sınırlı olmayan bu dönüşüm, re’y, içtihad, örf/âdet, istihsan gibi fıkhî prensipleri, akıl-nakil ilişkilerini konumlandırma biçimleri, irade telakkisinden irca fikrine kadar İslâm’ın yeni yorumuna kaynaklık eden umdeleri tedarik etme imkânı sağlamıştır. Bu alanlardaki re’y ve içtihatları çok sonraları “Türk Müslümanlığı” olarak adland