Hocazâde Muslihüddîn'a Göre Kazâ ve Kader

tmektedir.18 Ancak Hocazâde açısından bu isimlendirmeyle ilgili yorumlar ve uzlaştırma teşebbüsleri esas sorunu ortadan kaldırmak için yeterli değildir. Ona göre buradaki esas sorun, filozofların Allah’ın fiilde bulunmamasını mümkün görmemeleridir. Dahası, filozofların metinlerinde rastlayabileceğimiz kâdir-i muhtâr türünden ifadeler, onların Allah’ın fiilde bulunmamasını mümkün gördükleri anlamına gelmez. Çünkü Hocazâde’ye göre Allah’ın fiilde bulunmayı dilemesi, zatı gereğidir ve Allah’ın dilemesiyle fiilinin arasının ayrılması imkânsızdır.19 Bu ise Hocazâde’ye göre kelamcılarla filozoflar arasındaki ihtilafın hâlâ ortada durduğunu gösterir. Hocazâde bu meseleye hasrettiği bölümün ilerleye